"પાક સંરક્ષણ વ્યવસ્થાપન એ લણણી પૂર્વે અને લણણી પછીની બંને પ્રક્રિયા છે". યોગ્ય ઉદાહરણો સાથે આ વિધાન સમજાવો.

(N/A) ખેતરમાં પાક સંરક્ષણ: ખેતરના પાકને મોટી સંખ્યામાં નીંદણ, કીટકો અને રોગો નુકસાન પહોંચાડે છે. જો યોગ્ય સમયે તેનું નિયંત્રણ ન કરવામાં આવે, તો તે પાકને ઘણું નુકસાન કરી શકે છે. પદ્ધતિઓ:
$(i)$ જંતુનાશકોનો ઉપયોગ: જેમાં હર્બિસાઇડ્સ, ઇન્સેક્ટિસાઇડ્સ અને ફંગિસાઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે જેનો છંટકાવ છોડ પર અથવા બીજ અને જમીનની સારવાર માટે થાય છે.
$(ii)$ નીંદણ નિયંત્રણ: નીંદણને યાંત્રિક રીતે દૂર કરવું.
$(iii)$ નિવારક પદ્ધતિઓ: યોગ્ય રીતે બીજની તૈયારી, સમયસર વાવણી, આંતરપાક અને પાકની ફેરબદલી. પ્રતિરોધક જાતોનો ઉપયોગ અને ઉનાળામાં ઊંડી ખેડ કરવાથી જીવાત અને નીંદણનો નાશ થાય છે.
$(B)$ સંગ્રહસ્થાનમાં પાક સંરક્ષણ:
સંગ્રહિત અનાજને અસર કરતા પરિબળો:
$(i)$ જૈવિક પરિબળો: કીટકો, ઉંદરો, ફૂગ, જીવાત અને બેક્ટેરિયા.
$(ii)$ અજૈવિક પરિબળો: ભેજનું પ્રમાણ, આદ્રતા અને તાપમાન. આ પરિબળો ગુણવત્તામાં ઘટાડો, વજનમાં ઘટાડો, રંગમાં ફેરફાર અને અંકુરણ ક્ષમતામાં ઘટાડો કરે છે.
નિયંત્રણના પગલાં:
$(a)$ સંગ્રહ કરતા પહેલા ઉત્પાદનની સખત સફાઈ.
$(b)$ ઉત્પાદનને પહેલા સૂર્યપ્રકાશમાં અને પછી છાયડામાં યોગ્ય રીતે સૂકવવું.
$(c)$ જીવાતને મારવા માટે ફ્યુમિગેશન (ધૂણી આપવી).
$(d)$ ગોડાઉનની સફાઈ અને જૈવિક પરિબળોનું નિરીક્ષણ.
$(e)$ સંગ્રહસ્થાનમાં ભેજ અને તાપમાનનું યોગ્ય નિયંત્રણ.